Naast het kerkelijk jeugdwerk ontstonden eind jaren zestig  de stichtingen Open Jeugdwerk Drachten en Werkende Jongeren. 

Shangri-La

De Stichting Openjeugdwerk Drachten startte in 1970  met een openjeugdcentrum aan de Tijen, midden in een woonwijk. Het kreeg de naam Shangri-La (Aards Paradijs) Het centrum trok vooral jeugd met een maatschappij kritische inslag, die dit aan de buitenwereld kenbaar maakte door het gebouw te beschilderen met kreten van protest tegen honger en oorlog.

Binnen het gebouw was een matrassenzaal en een breinzaal waar acties werden voorbereid. De openingstijden werden aangegeven door een zwaailicht dat boven het gebouw uitstak. Al spoedig raakte Shangri-La in opspraak. Binnen enkele weken werd de muziekvergunning alweer ingetrokken wegens overlast voor de omwonenden. Geruchten  ontstonden over drugsgebruik, naaktdansen en zelfs abortus.

In 1971 haalde Shangri-La de krant toen twee drugs gebruikende verdachten voor de rechtbank werden beschuldigd van een serie diefstallen. Zij zouden hun strooptochten vanuit het jeugdcentrum, waarin ze min of meer vast verbleven met toestemming van de leiding, hebben ondernomen om in hun levensonderhoud en drankzucht te voorzien. Toen de Gemeente besloot om de subsidie in te trekken ging Shangri-La op slot. 

Jeugdcentrum in opspraak      Roddelen over het aardse paradijs

 

Het open jongerencentrum Shangrila(aards paradijs)aan de Tijen in Drachten is in opspraak. De anti-revolutionair R Kooistra heeft het er het zijne van gezegd in de raad, wethouder mevrouw T.de Roo-Koopman zei min of meer verontrust te zijn en er zijn tal van lieden, die deze mening onderschrijven.Het gaat er ruig zegt men. Er worden verdovende middelen gebruikt zegt men. Er heeft al eens een meisje naakt gedanst zegt men, Langs de kant liggen matrassen en dus....zegt men. Er zou ook al eens een abortus zijn gepleegd zegt men. Het gebpouw, een voormalige noodschool,is druk beschilderd met leuzen,kreten van protest tegen de honger, en gewone ludieke opschriften. De ramen zijn voor een deel weggewerkt. De inrichting zal de een als rommelig, de ander als sfeervol ervaren. Er is een breincentrum waar de acties voorbereid en uitgewerkt worden, er zijn een kantoortje en een grote zaal met matrassen langs de kant. Het gesprek met projektleider Cor Dam, assistente Mieken Wit en een steeds groter wordende groep jongeren vindt in de matrassenzaal plaats.

 

*TWEELING

De geruchten. Ze kunnen het rijtje bij Shangri-la zonder moeite met nog een reeks aanvullen. Ze maken van een zoentje een tweeling, daar komt het zo'n beetje op neer,wordt opgemerkt .Hier is nog nooit iemand naakt geweest. Wat hier naakt is, is het bestaan. Geslachtsverkeer en abortus worden naar het land der fabelen verwezen en verdovende middelen zijn officieel niet toegestaan Wat dat laatste betreft gaan we niet als een politieagent optreden, zegt Cor Dam.Controle is trouwens erg moeilijk, want er wordt zoveel gferookt. Feit is wel dat elke handelaar in drugs er meteen wordt uitgeknuppeld.

De geruchten- daar is iedereen het wel over eens-worden de wereld ingebracht door mensen die hier nog nooit geweest zijn. Ze zijn gebaseerd op vooroordelen en vinden hun oorsprong in het feit dat langharigen, volgens de geldende normen slordig geklede lieden het aanzien van het centrum bepalen. Wat doet men in Shangri-La?Het doel is dat iedereen een doel zoekt. Dat is het enige principiele punt, legt iemand uit. Iedereen moet zichzelf zijn, rekening houdend met de ander. Mieken Wit: Er heerst een cultuur en dat is de undergroundcultuur. Wij voelen ons namelijk niet thuis in deze maatschappij, niet in de bar en niet in de dancings, niet in de commerciele en niet in de consumptieve samenleving.

 

*LADDERTJE

De sfeer van laddertje beklimmen, carriere maken ligt ons niet. Wij willen een harmonisch en gezond leven. Dat houdt in dat je maatschappijkritisch bent, vult Cor Dam aan. En daarom vragen wij, wat gaat goed en wat gaat niet goed. Daarom gaan wij naar de raads- vergaderingen en zien daar dat een man als Brandt(vvd) in de sijk wordt gezet. Zoals Brandt zouden ze allemaal moeten zijn of zoals Pultrum(cpn). Brandt is een integer weldenkend mens. Hij is hier tweemaal wezen kijken en wij zijn een keer bij hem thuis geweest. Niet dat wij het met hem eens zijn,maar dat geeft niet. Een man als Kooistra is hier nog nooit binnen geweest. Laatst op op een avond van VVV in de Lawei hebben we een hele poos met hem zitten praten. Hij deed heel geintresseerd en bood pilsjes aan, en daarom verbaasde het ons, dat hij in de raad zon nu naar voren komt. Het is gewoon een verkiezingsstunt. Het zal wel aanslaan ook, want de puplieke opinie is tegen ons.Dat komt omdat men slecht geinformeerd is. "Mieken": in Amsterdam iszoiets als dit oude koek, maar hier is het nieuw.

 

*ZWAAILICHT

De openingstijden voor Shangr-La werden tot voor kort aangeduid door een groot zwaailicht, dat boven het gebouw uitstak. Was het licht aan, dan was het centrum open.Het licht brandt echter niet meer omdat een ziek jongetje in de buurt er last van had.In het gebouw werd ook muziek gemaakt. De vergunning is echter ingetrokken.Cor Dam: Zes weken ging het heel goed ,toen werd het zomer en deed men in de buurt de ramen open. Een werkgroep heeft een krant uitgeg3even met vieze tekeningen. Bij een deel van de Drachtster bevolking is dat in slechte aarde gevallen. Cor Dam:Je moet eens zien wat een boeken en tijdschriften de mensen hier in de winkel kopen. Voor de öpen-jeugd"in Drachten staat een nieuw centrum achter de Lawei op stapel. De scholieren en arbeiders", niet scholieren en niet-arbeiders, werkzoekenden en werkschuwen, huismoeders, vaders en al die anderen, die nu in het centrum komen willen daar echter niet in.Z ij vinden dat je passieve jeugd, die in een bar zit of voor de loerbak ligt niet met actieve jongeren in een gebouw kunt onderbrengen. "dat doe je ook niet net een klaverjasclub en een meditatiegroep, wel?".

 

*ACTIEF

En actief zijn zij, al vindt de buitenwacht dan ook dat de activiteiten best wat ander gericht konden zijn. voor de komende dagen is er een demonstratie te verwachten, waaruit de solidariteit met de Black Panthers in Amerika moet stralen en het protest tegen de Nixon-politiek in Indo China. Men is bezig met een stand op de Optima-tentoonstelling in Drachten(een zoethoudertje hoor, maar we hebben hem in elk geval), een film vertoning (tamelijk opruiend voor sommige notabelen) Een partij (*Langharig Alternatieve Partij Internationals), kortweg LAPI, is al opgericht en verder wat er aan actuwwl actie materiaal binnen komt. Dat allemaal ondanks opmerkingen als:doe maar gewoon, het is aardig, maar de praktijk leert je wel anders en je komt er vanzelf op terug.En zonder de inspirerende alcohol,want die wordt geweerd in Shangri-La. Wij drinken hier veel thee,wel vier soorten......

 LC 26 mei 1970

 

SHANGRI-LA JEUGD HIELD IN DRACHTEN DEMONSTRATIE

 De jongeren van het centrum Shangri-La in Drachten hebben zaterdagmiddag een demonstratie optocht gehouden door het centrum, die gericht was voor deBlack-Panther beweging en tegen de Amerikaanse politiek in Vietnam. De protestmars duurde van ongeveer half vier tot vijf uur en verliep behoudens wat verkeersopstoppinkjes erg rustig. Er was vergunning voor verleend en de politie begeleidde de demonstranten.Leuzen als "Nixon kindermeel, Nixon dooddoener en älle macht aan het volk" wezen het winkelend publiek erop, waar het de jongeren om te doen was. Gescandeerd werd er geroepenvan  "Nixon moordenaar". Voor aanvang werd in het broeihete jongerencentrum aan de Tijen een film over de Black Pantherbeweging gedraaid, die bijna een volle zaal trok.

1970 krant onbekend

 

Projectleider Cor Dam in Drachten:

ondeskundigheid bestuurders teistert open jeugdwerk.

Spanningen bedreigen het open jeugdwerk in deze kontreien. Hier en daar treffen de schichten van het ontslag de jeugdwerkers(projectleiders),die geacht worden in een zee van misverstanden de zaken draaiende te houden. Ze zijn ontslagen in Hengelo, Hilversum, Borger en onlangs in Drachten. Spanningen ook bij het OJW, zoals ingewijden het noemen in Zwolle ,Groningen en Kollum. De jeugd laat zich niet ringeloren, en de dames en heren die het in de besturen voor het zeggen hebben, zien het ontslag vaak als een laatste redmiddel om naar buiten hun gezicht niet te verliezen en intern de handen vrij te krijgen voor nieuwe experimenten. Maar die experimenten, klagen de jeugdleiders, stoelen te vaak op verouderde jeugdidealen van de dames en heren, die de jongeren van nu niet meer aanspreken.

Het bestuur van OJW in Drachten heeft deze week getracht in een gesprek met de min of meer vaste bezoekers van Shangri-La begrip te vinden voor het ontslag van projectleider Cor Dam, maar de jongeren pikten de naar voren gebrachte argumenten niet en vroegen intrekking van ontslag en handhaving van de heer Dam in zijn oude functie. Het bestuur was daartoe niet bereid, zodat nu de grote stilte is ingetreden in het  centrum aan de Tijen. De omwonenden zullen dat met genoegen vernomen hebben. In de raadsvergadering van Smallingerland van maandagavond j.l. werd bij ingekomen stukken melding gemaakt van een schrijven van de buurtbewoners waarin zei verzochten samen met de jongeren om te zien naar een andere ruimte, waar geen geluidshinder voor omwonenden te verwachten valt,

Cor Dam gaat zo voor het oog niet gebukt onder het plotselinge einde dat er aan zijn werkzaamheden is gekomen. Hij wil de dingen nog wel eens op een rijtje zetten. Hij gaat daarbij uit van een recente wetenschappelijke publicatie, van drs. C de Haas en verklaart de daarin beschreven stand van zaken ook van toepassing op de situatie in Drachten. Hij had ook dichter bij huis kunnen blijven, want twee Groninger sociologie studenten, Henk Kranendonk en Sietse Wiersma, beide vijfde jaars en afkomstig uit Drachten, hebben een scriptie voor hun doctoraal examen geweid aan het reilen en zeilen van Het open jeugdwerk in Drachten.

Uit genoemd rapport, hun bevindingen en die van Cor Dam komt naar voren, dat er in de besturen nogal wat statuszoekers zijn aan te wijzen, mensen die overal zo nodig in moeten, al is het soms ook zo dat er geen anderen voor te vinden zijn en deze escalatie van functies zich min of meer buiten hun schuld voltrekt. Als duidelijk tekort van de bestuurders wordt aangemerkt dat dezen vrijwel nergens toekomen aan een heldere omschrijving van de doelstellingen van het open jeugdwerk en dat enigerleibepaling van het te voeren beleid eveneens achter wege blijft. De mensen blijken in veel gevallen ook geen tijd te hebben om zich diepgaand met de problematiek van het jeugdwerk bezig te houden. Daarnaast wordt te weinig beseft dat de jeugdidealen van vroeger hebben afgedaan en dat de jonge generatie van nu er andere denk-gedragspatronen op na houdt, dan toen zij jong waren.

Kranendonk en Wiersma is gebleken dat het bestuur van het OJW in Drachten zich heeft laten leiden door het veel besproken Cower-rapport van 1967,dat verouderd wordt genoemd, oa omdat daarin wordt gewerkt met statistisch materiaal uit 1963.Het bestuur heeft het werk willen opzetten voor alle jongeren. Gedacht werd aan een soort overkoepelend orgaan van allerlei instellingen die zich in Drachten bezighouden met jeugdaangelegenheden, teneinde een betere communicatie tussen de verschillende groepen jeugd tot stand te brengen. Dat is het paard achter de wagen spannen. Je zet geen open jeugdwerk op om te komen tot een overkoepelende instelling, zeggen de beide jonge onderzoekers. Andere fouten zijn volgens hen, dat het bestuur heeft verzuimd een taakomschrijving voor de jeugdwerker op te stellen en dat men de eigen aard van de verschillende groepen jongeren, bedrijfsjeugd, scholieren, etc, niet heeft onderkend. Kortom:"Het bestuur heeft vanuit een ouderwets denkkader gewerkt en de leiding kreeg meer tegen-dan medewerking. Er zijn kanjers van fouten gemaakt, aldus Henk Kranendonk.

MISVERSTAND

Cor Dam wil een ander misverstand nog wel uit de wereld helpen. Regel is dat de projectleider het beleid voorbereidt, en dat komt hier op neer: "hifkje hwat de bihoeften binne, hwat wol de jeugd, hwat kin enen hwat kin net". Hij heeft het bestuur in dezen voortdurend op de hoogte gehouden. Daarna komt de beleidsbepaling aan de orde, het doen van een keuze uit de mogelijkheden die er zijn, hetgeen er voor het bestuur opkomt. In dit opzicht, aldus de ontslagen projektleider, is het bestuur volledig in gebreke gebleven. Se ha t hiele jier  akkoard sein, mar neat dien as it om de beleidsbipaling op langere termyn giet. Hij schrijft die dadenloosheid toe aan de ondeskundigheid van het bestuur.

Leeuwarder Courant 5 maart 1971

 

EXPLO 

Een tweede jeugdcentrum aan de Zuidkade in het voormalig gebouw van de werkgemeenschap De Brug (tegenwoordig Sportschool Ebert) hield het  ook slechts enkele jaren vol. Het centrum met de naam Explo trok voornamelijk studerende jeugd die vooral op muziekgebied veel creativiteit  aan de dag legde. In 1974 traden er in de weekends regelmatigs zangers en bands op. Werkende jongeren voelden zich in Explo minder thuis. Door drugsgebruik kreeg Explo al snel een slechte naam. Een conflict tussen bestuur en gemeenteraad over het tolereren van softdrugs leidde in 1975 tot sluiting.

 

LC 23-12-1974

LC 10-10-1975

LC 221-11-1975

LC 04-06-1976

LC 13-12-1976

 

IDUNA

In 1983 zag een nieuwe stichting het daglicht, de Stichting Jongerencentrum Drachten Een boerderij op de Dwarsvaart werd omgedoopt tot Iduna (Godin van de jeugd en dichtkunst, tevens spotvogel).

 

LC 26-04-1977

 

Leeuwarder Courant april 1977 en foto van de bouw 2 december 1977

 

Deze plek was bedoeld voor jongeren van 16 tot 25 jaar, waarbij speciale aandacht was voor jongeren in achterstandsituaties. Daarnaast wilde men er een bolwerk van popmuziek voor Drachten en omstreken van maken. Er gebeurde in deze contreien nagenoeg niets op dit gebied. De nadruk zou komen te liggen op wave, punk en hard rock. De gemeente gaf toestemming om zestien keer per jaar een live-concert te houden. Omwonenden hadden echter last van de muziek  en het rumoer van de bezoekers en spanden een procedure aan bij de Raad van State. Het resultaat was dat de gemeente de Hinderwetvergunning introk. Wel konden Drachtster bands gebruik blijven maken van de oefenruimte in het gebouw.

 

Oude Iduna aan de Dwarsvaart

 

Drachtster Courant 9-5-1989

 

Men ging op zoek naar een andere locatie. Vier jaar later kreeg de jeugd van Drachten eindelijk een eigen gebouw aan de Oliemolestraat. Het nieuwe Iduna is recent verbouwt en herbergt een grote zaal, een eetcafe en oefenruimte voor bands. Een poppodium Drachten waardig!

 

Nieuwe Iduna aan de Oliemolenstraat

 

Bronnen: Stichting Wâldbeat, M.O.S. en Smelne's Erfskip.